مطالب مفید و کاربردی

.● سیستان و بلوچستان  
در تعطیلات نوروزی از سیستان و بلوچستان نباید غافل شد. این استان پهناور که بیش از ۱۱ درصد از وسعت کل کشور را در برگرفته، زادگاه کیقباد، کیکاووس و رستم دستان بوده است. رستم یلی بود از سیستان و حکیم ابوالقاسم فردوسی در شاهنامه به جهانش شناساند. از آنجا که شهرهای استان زمانی در یک بنای مستحکم بنا شده بودند که نشان دهنده اوج تاخت و تازهای تاریخی در این استان بوده است، نشانه های تاریخی بسیاری می توان یافت که برای دوستداران ایران زمین و مشتاقان شناخت این دیار بسیار جذاب و دیدنی است. نوار ساحلی استان از مناطقی است که به دلیل شرایط آب و هوایی مناسب در ایام نوروز مسافران و گردشگران زیادی را به سوی خود جلب می کند. از سویی قرار گرفتن منطقه آزاد چابهار امکان گردش و خرید را برای مسافران فراهم می کند.
سوزن دوزی از هنرهای اصیل و زیبای زنان سیستانی است که جلوه گر لباس های رنگارنگ محلی است که این دسترنج زنان هنرمند سیستانی سوغاتی مناسب و ارزشمندی برای مسافران این دیار است.
شهر سوخته در غرب زابل سواحل صخره ای، کوه های مریخی، گل فشان ها، تالاب لیپار، تمساح های پوزه کوتاه و بقایای قلعه پرتغالی ها در چابهار و شن های طلایی و مزارع کشت و پرورش درختان گرمسیری زاهدان از دیگر نقاط دیدنی استان است. همچنین بادهای شنی ۱۲۰ روزه در منطقه زابل و توتن سواری روی دریاچه هامون همراه با مرغ ها و گیاهان دریایی، دنیایی از رمز و راز زندگی را پیش روی شما می گشاید.
● فارس
استان فارس تقریبا در جنوب ایران قرار دارد. این استان خاستگاه سلسله بزرگ هخامنشی و ساسانی است و از دوران قبل از اسلام تا قرن ها پس از ورود اسلام به ایران از جایگاه خاصی در کشور برخوردار بود که آثار باستانی و تاریخی بسیاری از آن دوران به یادگار مانده است.
ویرانه های بیشاپور، تخت جمشید، فیروزآباد و پاسارگاد از قدیمی ترین آثار تاریخی منطقه می باشد. از دیگر آثار تاریخی استان می توان به دروازه قرآن، آرامگاه های حافظ و سعدی، مسجد جامع نی ریز، نقش رستم، نقش رجب، باغ دلگشا، ارگ کریم خان، دام شاه چراغ، برج های سنگی، کاخ اردشیر بابکان، بازار و حمام وکیل، قلعه دختر، مقبره شاه شجاع، آرامگاه خواجوی کرمانی، باغ هفت تنان و... اشاره کرد. سوغات استان فارس شامل شیشه، چرم، خاتم، سرامیک، سفال، گیوه آباده، گلیم، جاجیم، آبلیمو، داروهای گیاهی، عرقیات، ادویه، مسقطی و خرما هستند.
● قزوین
قلعه الموت یکی از منحصر به فردترین دژهای تاریخی ایران است که در منطقه رودبار الموت از توابع قزوین واقع شده است. نام الموت در تاریخ ایران با نام اسماعیلیه گره خورده است و حسن صباح به عنوان رهبر فرقه اسماعیلیه از این قلعه به عنوان پایگاه حکومت خود و ترویج عقاید اسماعیلیه بهره می برده است و افرادی که در آن می زیسته اند از مرتبه اجتماعی خاصی برخوردار بوده اند. یکی از شگفتی های قلعه حسن یا الموت، سیستم پیچیده آبرسانی با تنبوشه هایی به قطر ۱۰ سانتی متر است که از چشمه کلدر آب را به دژ رسانده و در حوض های سنگی ذخیره می کرده اند.
در جنوب باختری این قسمت از قلعه، در میان شیب بسیار تندی که به پرتگاه های عمیق می رسد؛ حوضی در دل سنگ به ابعاد تقریبی پنج در هشت متر کنده اند که هیچ گاه از آب خالی نشده است. این قلعه بسیار مورد توجه گروه های گردشگری است و هر ساله مورد بازدید گروه های گردشگری ایرانی و خارجی زیادی قرار می گیرد.
در پایان ده هرزویل آنجا که آخرین خانه های ده قرار دارند از بالای دامنه تا کف دره یک برجستگی سنگی به طور عرضی و عمود بر دره مشاهده می شود که آن سوی آن یکباره شیب تندی وجود دارد و به این ترتیب یک عامل طبیعی مانع توسعه و ادامه خانه های ده در جهت طولی آن گشته است. همچنین دروازه تهران قدیم که در انتهای خیابان تهران قدیم واقع است، از بناهای دوره قاجاریه می باشد. سابقا از زیر طاق بزرگ آن مردم و وسایل نقلیه رفت و آمد می کردند ولی اکنون در میان میدانی محفوظ شده است.
مسجد و مدرسه وسیع «صالحیه» در خیابان مولوی، مسجد پنجه علی در خیابان «پیغنبریه»، مدرسه التفاتیه، مسجد و مدرسه سردار و نیز مسجد جامع و بازار شهر با سرسرای سعدالسلطنه، وزیر و حاج رضا از دیگر دیدنی های قزوین هستند. عمارت چهلستون قزوین نیز که موزه ای در آن برپا شده یادگار دوره شاه طهماسب اول است.
● قم
استان قم از مناطق جهانگردی زیارتی و مذهبی مهم ایران بوده و یکی از قطب های بزرگ توسعه توریسم مذهبی کشور به شمار می آید. جریان فرهنگی دینی و مذهبی، شهر قم را به یکی از بزرگ ترین مراکز آموزش علوم دینی و آیین های مذهبی تبدیل کرده است.
در این منطقه مراسم اعیاد و سوگواری های دینی و مذهبی باشکوه فراوانی برگزار می شوند. در استان قم بیش از ۳۱۷ مورد تاریخی و مذهبی به ثبت رسیده که به لحاظ جهانگردی مذهبی دارای پتانسیل و جایگاه ویژه ای است. دریاچه نمک و دریاچه حوض سلطان نیز به لحاظ طبیعی از اهمیت توریستی و علمی زیادی برخوردار هستند. این استان به دلیل قرار گرفتن در مرکز ایران و همسایگی با دشت کویر از جاذبه های توریستی و بیابان گردی کم نظیری برخوردار است .
شهرستان قم دارای دیدنی های مذهبی، طبیعی و تاریخی زیادی است که اهمیت بناهای مذهبی؛ این منطقه را به یکی از قطب های گردشگری مذهبی ایران تبدیل کرده است. آستانه مقدس حضرت معصومه(س) و مسجد مقدس جمکران در شهرستان قم؛ مهمترین بنای تاریخی - مذهبی منطقه به شمار می آیند که همواره پذیرای بازدیدکنندگان انبوه خودهستند. در میان منابع طبیعی قم، دریاچه نمک و دریاچه حوض سلطان از اهمیت بسزایی برخوردارند و جزو گردشگاه های شهرستان قم به شمار می آیند. غار وشنوه و غار کهک در کنار آثار متعدد تاریخی و مذهبی شهرستان قم، از مکان های دیدنی منطقه به شمار می آیند.
قالیبافی بخصوص فرش های ابریشمی، منبت کاری، درودگری و آجرپزی از جمله صنایع دستی رایج قم هستند.
● کردستان
کردستان استان مرتفع و کوهستانی کشورمان مرکز سرسبز و خرمی به نام عقاب دارد. برای رسیدن به شهر سنندج پس از عبور از قروه باید از گردونه زیبای صلوات آباد گذشت. رقص های محلی از جاذبه های استان است. اصولا مردم کرد برای هر موضوعی از شادی و عزا،مراسم خاصی دارند. رقص بزمی و رزمی نیز از آن جمله اند. لباس کردی انواع مختلفی دارد که قشنگ ترین آن مربوط به منطقه کردستان ایران است.
سقز نیز گنجینه ارزشمندی است. پل قشقلاق آن در دوره ساسانیان بنا شده است. تپه طوس منطقه قدمت هزار ساله دارد. در سفر به کردستان از عسل طبیعی، توت فرنگی و نیز صنایع دستی آن مثل جاجیم حتما تهیه کنید. آدامس ون هم از سوغاتی های سنندج بوده که صددرصد طبیعی است.نزدیک قروه معدن طلا وجود دارد.
در «اورامانات» شهرستان سروآباد نیز دیدنی است. اورامانات شامل «اور» و «امان» به معنای «آتش به تو پناه آوردیم» است.
مراسم عروسی پیر شالیار واقعا جذاب و دیدنی است. رودخانه شوشیه (به معنی ناله های شب) در ۶۵ کیلومتری غرب سنندج از مناظر طبیعی منطقه است.برای سفر از سنندج به مریوان باید از جاده های صعب العبور زیبا و سرسبز کوهستانی و پیچ در پیچ معروف به آلپ ایران عبور کرد. روستای قلعه جی که شبیه ماسوله است در این مسیر قرار دارد.
مریوان دریاچه زیبایی به نام «زریوار» دارد که آب آن از چشمه های جوشان تامین می شود و ماهی های خوشمزه ای دارد. از زیبایی ها و جاذبه های کردستان هرچه بگوییم کم است، حیف است طبیعت بکر این استان را از نزدیک نبینید.
از جاذبه های فرهنگی استان می توان به قلعه تاریخی قمچقای بیجار قلعه «هه لوخان» مریوان، مسجد دارالاحسان سنندج (مسجد جامع)، عمارت آصف، عمارت خسروآباد (سنندج) و گنجینه سنندج اشاره کرد.
● کرمان
برای دیدن یکی از بزرگ ترین مساجد کشور باید به کرمان رفت. «مسجدجامع کبیر (مظفری)» این مسجد در قرن هشتم هجری و در طی حکومت پادشاهان آل مظفر ساخته شده است. مسجد امام خمینی (ره) (ملک)؛ نیز در طی حکومت تورانشاه سلجوقی ساخته شده و دارای شبستان های متعددی است. در نیمه دوم قرن پنجم هجری قمری حیاطی بزرگ و آب نماهایی به این مسجد اضافه شد.
مسجد امام (ره) که در گذشته به مسجد ملک شهرت داشته است بزرگ ترین و قدیمی ترین مسجد کرمان و با ۹۰۰ سال قدمت یکی از کهن ترین مساجد ایران محسوب می شود. مسجد ملک سه در ورودی و چهار ایوان دارد.
حمام گنجعلیخان نیز بخشی از مجموعه گنجعلیخان است که شامل مدرسه، کاروانسرا، بازار، آب انبار و میدان و در بخش جنوبی میدان گنجعلیخان واقع است. این ساختمان آمیزه ای است از هنر، معماری و مجسمه های موجود در حمام یادآور صحنه هایی از گذشته است.
حمام در بازار اصلی کرمان واقع شده و امروزه موزه مردم شناسی است و تعداد بسیار زیادی از جهانگردان و ایرانگردان را به سوی خود می خواند. این حمام از بعد معماری دارای کاشیکاری بی نظیر، نقاشی های دیدنی، گچکاری و طاق های زیباست و تا حدود ۶۰ سال قبل دایر بوده است.
مدرسه، حمام و شاه نشین مجموعه ابراهیم خان ظهیرالدوله را نیز باید از نزدیک دید.کاشیکاری مدرسه این مجموعه جذابیتی درخور تحسین دارد. علاوه بر آن قیصریه جنب مدرسه و آب انبار و حمام هم دیدنی است. آتشکده گنبد جبلیه، گنبد سبز (قبه سبز) قلعه دختر با معبد آناهیتا، گنبد مشتاقیه و چاپخانه حمام وکیل نیز از مراکز دیدنی کرمان هستند.
یکی از جالب ترین نقاط تاریخی کرمان بازار شهر است که شامل بازار مسگری، بازار گنجعلیخان، بازار اختیاری و بازار وکیل است.
● کرمانشاه
استان تاریخی کرمانشاه همچون دیگر نقاط کشور کهنسال ما آثاری از روزگار مجد و عظمت ایران را در سینه کوه ها و پهن دشت های خود محفوظ کرده است. برخلاف سایر نقاط ایران که به صورت مقطعی مورد سکونت قرار گرفته اند، این استان بدون وقفه در ادوار مختلف تاریخ سکونتگاه مردم بوده است. غار شکارچیان بیستون نکات جالبی را درباره سابقه زندگی بشری در دوران پارینه سنگی در ایران روشن می کند.
از مهمترین آثار باستانی دیدنی در این استان می توان به مسجد عمادالدوله اشاره کرد که یکی از باشکوه ترین مساجد قاجاریه شهر کرمانشاه است که در سال ۱۲۸۵ هجری قمری توسط امامقلی میرزا عمادالدوله والی غرب در بازار زرگرها ساخته شده است. بازار و کاروانسرای عمادالدوله که از صدها مغازه و حجره تشکیل شده وقف بر مصارف این مسجد است. از دیگر مساجد دیدنی استان مسجد جامع پاوه است . بنای این مسجد در شمال شهر پاوه بر روی بقایایی از آتشکده دوره ساسانی پی ریزی شده است. این مسجد فاقد صحن بوده و از یک شبستان مستطیل شکل تشکیل شده است.
تکیه بیگلربیگی که در محله قدیمی فیض آباد واقع شده از آثار دیدنی کرمانشاه به شمار می آید. در حال حاضر تکیه بیگلربیگی به عنوان موزه خط و کتابت مورد بازدید عموم قرار می گیرد.
سوغاتی را که مسافران و گردشگران از این خطه با خود می توانند به شهرهایشان ببرند، علاوه بر صنایع دستی از قبیل گلیم، موج، سجاده، قلمکاری، چاق، نمد، گیوه می توان به شیرینی هایی مانند کاک، نان برنجی، نان خرمایی و روغن دان (روغن حیوانی) اشاره کرد. گیوه کشی یکی از هنرهای دستی کرمانشاه است. مسافران قدیم برای پیاده پیمودن مسیرهای طولانی باید پای پوشی مقاوم انتخاب می کرند که ضمن سبکی و خنکی، در گرما و سرما پوشش مناسبی برای حفاظت از پا باشد.

● کهگیلویه و بویراحمد
استان کهگیلویه و بویراحمد از نظر موقعیت جغرافیایی در جنوب غربی ایران واقع شده و با مرکزیت یاسوج، دارای چهار شهرستان بویراحمد، کهگیلویه، دنا و بویراحمد می باشد و با حدود ۱۶ هزار و ۲۴۹ کیلومتر مربع مساحت سرزمینی مرتفع و کوهستانی است.
این استان دارای رودخانه هایی نظیر بشار، مارون، زهره، خرسان، نازماکن و... می باشد که از جذابیت خاصی برخوردار می باشند.
از نقاط دیدنی استان به پیست اسکی کاکان (دنا) می توان اشاره کرد. این پیست تنها پیست اسکی جنوب کشور در دامنه های رشته کوه زاگرس در یکی از مناطق بکر کوهستانی یاسوج جنب منطقه «آب نهر» کاکان واقع شده است و بهترین مکان طبیعی ورزش های زمستانی برای خانواده هاست.
شهرک توریستی سی سخت نیز برای کوهنوردان آشناست. این شهرک از اواخر پاییز تا اوایل بهار شاهد بارش برف سنگین زمستانی است. صنایع دستی و سوغات محلی استان کهگیلویه و بویراحمد شامل قالی، قالیچه، جاجیم، گبه، نمد، خورجین، گیمچه، سفره محلی، سیاه چادر، حور، زیربار، توبره (جای قرآن)، گردو، عسل، روغن محلی، کره و کشک، سیب، انگور، قره قوروت و کشک است.
از مناطق زیبای منطقه نیز می توان غار نول و تپه های باستانی یاسوج، تل مهره ای و تپه دم چنار را نام برد.
● گلستان
استان گلستان در بین استان های مازندران، سمنان و خراسان شمالی قرار دارد و مرکز آن گرگان است.یکی از مهمترین نقاط دینی این استان برج قابوس بن وشمگیر در گنبدکاووس است که بلندترین بنای آجری جهان به شمار می رود. همچنین امام زاده یحیی بن زید در همین شهرستان و آبشار علی آباد کتول از دیگر نقاط دیدنی گلستان به شمار می روند.
گفتنی است شهرستان گرگان با داشتن پارک های جنگل های مانند «نهار خوران» از نقاط دیدنی برای مسافران نوروزی به حساب می آید. از سوغات مهم این استان می توان به قالی، قالیچه، پشتی ترکمنی جاجیم، صنایع دستی و چوبی، ماهی، خاویار، پنبه، حلوا اماج، نان شیرینی(زنجبیلی- قطاب) اشاره کرد.یکی از نقاط دیدنی و بکر استان گلستان دشت سرسبز و زیبای مینوست.این دشت برای دوستداران طبیعت می تواند جذابیت فوق العاده ای داشته باشد.
● گیلان
در قسمتی از جلگه سرسبز و خرم حاشیه دریای خزر روی نقشه گربه سان ایران نام گیلان به چشم می خورد. استانی با زیبایی های بی بدیل که برنج و چای آن معروف است. طبیعت سرسبز و کناره های دریای خزر، جنگل و مزارع چای و فعالیت های مردم در مزارع جلوه های زیبایی از نشاط و جذابیت را به این ناحیه بخشیده و جاذبه های توریستی ویژه ای را فراهم آورده است. از مهمترین آثار باستانی و نقاط دیدنی استان گیلان می توان به آرامگاه سیدجلال الدین اشرف در شهرستان آستان اشرفیه و بقعه امامزاده سیدمحمود دینوری معروف به شاه میل رزاق و مزار پیر سیدشرفشاه عارف و شاعر گیلان، کاخ معروف اشرف و قلعه صلصال در شهرستان تالش اشاره کرد.
لاهیجان عروس شهرهای شمال، بندر انزلی، آستارا، رودبار و خصوصا ماسوله که هر یک جاذبه های گردشگری خاصی دارند همگی در این استان واقع اند. مرداب انزلی، آبشار سجیران، آبشار لونک، آرامگاه دکتر محمد معین، باغ محتشم، شیطان کوه، امارت شهرداری و امارت کلاه فرنگی رشت، قلعه کول، موزه چای و موزه کاکتوس از دیگر نقاط دیدنی این استان به شمار می رود. سوغات این استان نیز شامل برنج، زیتون، چای، انواع ماهی، کلوچه،نان کلوچه ای (فومنی)، نمد، حصیر، صنایع چوبی و... می باشد.
● لرستان
بر فراز تپه ای در مرکز خرم آباد، قلعه زیبا و دیدنی به مساحت پنج هزار و ۳۰۰ مترمربع به میهمانان این دیار خوشامد می گوید. نام قدیم آن که به دوره ساسانیان برمی گردد «دژ شاپور» بود و الان به فلک الافلاک مشهور است.
دور تا دور قلعه را پرتگاهی مخوف فرا گرفته که دارای پوشش گیاهی است و راه ورود به قلعه را دشوار می کند. نام این قلعه به مفهوم آسمان نهم و بالاترین فلک است که به طور مجازی دست نیافتنی بودن آن را می رساند. خرم آباد مرکز لرستان، شهری است که در دره واقع شده دره خرم آباد دارای چشمه های آب و هوای دلپذیر است.
عمده ترین جاذبه های طبیعی و تاریخی خرم آباد علاوه بر قلعه فلک الافلاک عبارت از؛ موزه مردم شناسی، مناره آجری، سنگ نبشته، گرداب سنگی، پل شکسته مقبره زیدبن علی، دریاچه و پارک کیو، آبشار نوژیان، بقعه شجاع الدین خورشید، سراب چنگایی و کاروانسرای میرزاسیدرضا (بازار طلافروشان) است. همچنین آبشار نوژیان در ۳۰ کیلومتری جنوب خاوری خرم آباد (بخش پایی) و در ناحیه ای جنگلی به همین نام یکی از زیبایی های طبیعی استان لرستان است.پارک جنگلی مخمل کوه در جاده الشتر، پارک شوراب در جاده خوزستان، پل کشکان، غار دوشه و گرداب سنگی نیز از جمله دیدنی های قابل ستایش لرستان محسوب می شوند.
● مازندران
با گذر از زیباترین جاده کشور «چالوس» به استانی جنگلی و خوش آب و هوا در شمال کشور در حاشیه خزر می رسیم. مازندران استانی که از دیرباز همواره میهمان پذیر بوده و هست و تصویر مناظر رویایی آن با خاطرات خوش در ذهن مسافران نقش بسته است.
این استان علاوه بر مناظر طبیعی موجود که دماوند (بام ایران)، دریای خزر (بزرگ ترین دریاچه جهان) و خاویار آن در تمام دنیا شناخته شده اند، ابنیه تاریخی زیادی دارد که منطقه شورچال گلوگاه، قلعه تماجیم سوادکوه، چشمه عمارت بهشهر، امامزاده مطهر کجور، قلعه ملک بهمن لاریجان و آرامگاه سه سیدمیرحیدرآملی از آن جمله اند. همچنین خاویار، ماهی، مرکبات، مربا، برنج، ترشی، صنایع چوبی، کلوچه و صنایع دستی شامل نمد، گلیم، حصیر، جاجیم و... از سوغات منطقه به شمار می روند.

مرکزی
کمتر گردشگری است که نام مراسم بیل گردانی «نیم ور محلات» را شنیده و یا در این جشن شرکت کرده باشد. تنها این نیست. استان مرکزی جاذبه های گردشگری فراوانی دارد که بسیاری از گردشگران ایرانی و خارجی از وجود آنها بی خبرند. شهر باستانی و زیرزمینی آوه، خوره محلات، حمام چهار فصل، بازارهایی با معماری منحصر به فرد، هفتاد قله، شکارگاه مشهور موته در خمین، روستای باستانی الویر از جمله جاذبه هایی تاریخی این استان است که به دلایل مختلف بهره برداری گردشگری از آنها نشده است. البته برای آسودگی خاطر مسافران نوروزی لیست جاذبه های گردشگری استان مرکزی در مبادی ورودی شهرها به آنها تحویل داده می شود.
خمین، محلات، دلیجان، شازند، تفرش، آشتیان، ساوه، کمیجان و اراک شهر های استان مرکزی هستند که در سال جاری روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان مرکزی با مشخص کردن جاذبه های این شهرها و ارائه آنها به گردشگران قصد دارد نظر مساعد مسافران نوروزی را جلب کند. پارک سرچشمه، منطقه آبگرم، باغات گل، آتشکده آتشکوه و ستون های خورحه محلات و بیت حضرت امام خمینی (ره) و پارک نوجه خمین از جمله این جاذبه ها هستند.
● هرمزگان
استان هرمزگان به لحاظ اقلیمی می تواند در جذب گردشگری پیشرفت زیادی داشته باشد. زیرا در فصلی از سال که امکان جذب گردشگر در مناطق سردسیر نیست، در آب وهوای مناسب هرمزگان این امر امکان پذیر است.سواحل بندرعباس و هرمز، جنگل های زیبای حرا و جزایر قشم و کیش ازجمله جاذبه های طبیعی استان هرمزگان به شمار می رود.قلعه پرتغالی ها در جزیره هرمز که در ضلع شمالی جزیره و در ساحل دریا قرار دارد، مهمترین قلعه باقی مانده از روزگار تسلط پرتغالی ها بر سواحل و جزایر خلیج فارس است.
قلعه قشم و غارهای خربس از دیگر دیدنی های استان است.آبگرم گنو بندرعباس، جزیره کیش، مناطق حیات وحش حفاظت شده هرمزگان و جزیره قشم از مناطق مهم گردشگری هرمزگان به شمار می روند.حصیربافی رایج ترین و معمولی ترین صنعت دستی استان است.
● همدان
استان همدان ازجمله استان ها و مناطقی است که زیبایی ها و جاذبه های بکر و منحصر به فرد طبیعت را در کنار آثار تاریخی، فرهنگی و بناهای بازمانده از دوران باستان یکجا به مسافران و علاقه مندان هدیه می کند و به همین دلیل همه ساله جمع کثیری از ایرانگردان و جهانگردان خارجی در ایام مختلف از جاذبه های توریستی و سیاحتی آن دیدن می کنند.
۸۵۰ اثر تاریخی، فرهنگی و چشم اندازهای بی نظیر طبیعی استان همدان در انتظار مسافران نوروزی است.جاذبه های شهر همدان شامل آرامگاه های بوعلی و باباطاهر، کتیبه گنجنامه، مجسمه شیرسنگی، گنبد علویان، برج قربان، مسجد جامع، مقبره استرومردخای، سداکباتان، تپه عباس آباد، پیست اسکی تاریک دره، موزه بوعلی، موزه تاریخ طبیعی، موزه هگمتانه، امامزادگان شاهزاده حسین یحیی، محسن، هادی ابن علی، اهل بن علی و امامزاده اسماعیل.همچنین شهرهای ملایر، نهاوند، تویسرکان، اسدآباد، رزن و بهار نیز جاذبه های دیدنی بسیار دارد اما غار علیصدر و حمام سنگی کبودرآهنگ از معروفیت بیشتری برخوردار هستند.
● یزد
استان یزد از سرزمین های کهن و تاریخی ایران زمین است که مجموعه با ارزشی از جاذبه های معماری و تاریخی آن را به نمایشگاه خشتی تبدیل کرده است. در میان نقاط کویری کشور شاید کمتر منطقه ای را بتوان پیدا کرد که به لحاظ جاذبه های توریستی همپای یزد باشد. در بعضی از منابع، بنای اولیه برخی از شهرهای این استان چون میبد را به سلیمان پیغمبر، یزد را به ضحاک و اسکندر مقدونی و ابرکوه را به ابراهیم پیامبر نسبت داده اند.
آثاری چون دست افزارهای سنگی به دست آمده در دره های شیرکوه، نگاره های روی، تخته سنگ کوه ارنان و تکه سفال های منقوش نارین، قلعه میبد متعلق به دوره ایلامی، غارهای استان و آثار معماری و شهرسازی باستانی و... نشان می دهد، مدنیت یزد در چهار کانون باستانی مهریز، فهرج، یزد، رستاق میبد و اردکان متمرکز بوده است.شهر یزد به شهر بادگیرها، دوچرخه ها و شهر شیرینی شهرت دارد. یزد نخستین شهر خشت خام و دومین شهر تاریخی جهان است. مراکز دیدنی این شهرستان شامل مجموعه امیرچخماق، مسجد جامع کبیر، زندان اسکندر، مجموعه حمام و بازارخان، خانه لاری ها، موزه آیینه و... است.